Waar komt het woord komkommertijd vandaan?*

Komkommertijd is een aanduiding voor de rustige zomerperiode, waarin weinig nieuws en weinig handel is. Het woord wordt tegenwoordig vooral gebezigd in de media, die er bovendien inhoud aan geven door berichten te brengen die buiten de komkommertijd geen nieuwswaarde zouden hebben. Het komkommerseizoen was voorheen altijd in de zomer – voor de kwekers een drukke tijd, maar in veel andere vakgebieden was er dan juist niets te doen. Omdat die seizoenen samenvielen, werd komkommertijd meer en meer geassocieerd met het gebrek aan nieuws en activiteiten.

Waar het woord komkommertijd precies vandaan komt, is niet helemaal zeker. Sommigen zeggen dat het een leenvertaling is van het Engelse cucumber time, dat vroeger in de zomermaanden door kleermakers werd gebruikt. Maar dat is later vervangen door het inmiddels ook weer verdwenen taylor’s holiday, en niemand kent nog het woord cucumber time. In het Nederlands wordt het sinds de negentiende eeuw gebruikt; zo had Multatuli het al over “in ‘t hartje van den komkommertyd”.

Varianten van komkommertijd komen in diverse andere talen voor, zoals het Noors en het Duits (Sauregurkenzeit, ‘zurebommentijd’). Vrijwel iedere taal heeft wel een woord voor deze karige zomertijd: la morte-saison (Frans), the dull season, the silly season (Engels) en zelfs the big gooseberry time (‘kruisbessenseizoen’, Amerikaans). In het Zweeds (nyhetstorka, ‘nieuwsdroogte’) en het Duits (Sommerloch, ‘zomergat’) bestaan woorden die zelf al een duidelijk negatieve lading hebben.

*
‘Gespiekt, Nanos?’
‘Ja, klopt! Dit is geen eigen stuk. Dit vond ik vorig jaar of misschien nog wel langer geleden en ik heb het bewaard.’
De informatie komt van deze website.

Je hoort het af en toe nog zeggen: “Tot ziens in de pruimentijd.”
Maar wat betekent die uitdrukking nou?
Ik heb het eens nagevraagd bij een aantal mensen.
Iedereen kende de uitdrukking.
De uitleg van de betekenis was niet eensluidend, maar ook niet al te verschillend.
Maar waar komt de zegswijze vandaan?

P.C.Hooft trok in de zomer elk jaar naar het Muiderslot om de hitte van de benauwde stad te ontlopen. De familie Hooft organiseerde in het slot en in de tuin feesten voor de intelligentsia van die tijd, die wij nog kennen onder de naam Muiderkring. Aan het einde van de zomer verhuisde Hooft terug naar Amsterdam waarbij hij tijdens het laatste feest de afspraak maakte elkaar de volgende zomer opnieuw in de tuin te treffen. Hier is een uitdrukking ontstaan verwijzend naar de vele pruimenbomen die in de tuin van het Muiderslot stonden. De uitdrukking staat voor ‘tot ziens’ of zoiets.

De historische pruimenboomgaard bij het Muiderslot is de laatste jaren gerestaureerd. Er zijn 65 fruitbomen geplant, bestaande uit 18 verschillende soorten `oude’ pruimenrassen. De pruimenbongerd wordt omsloten door een historische perensingel, bestaande uit 25 leibomen met 5 verschillende historische peersoorten.

Ik zie ze weer overal in de Betuwe: de stalletjes langs de weg met de zakken pruimen. De borden met ‘kersen te koop’ zijn verruild voor die met ‘pruimen te koop’.

•Er zijn circa duizend verschillende soorten pruimen!

• Een pruimenboom kan wel 30 jaar vrucht dragen.

• Pruimen kun je 2 dagen laten narijpen in een bruine papieren zak.
Ze worden niet zoeter, wel zachter.

• Niet alle pruimensoorten komen tegelijk op de markt.

• Aan de kleur kun je niet zien of een pruim rijp is, dat kun je alleen voelen: hij moet zacht zijn maar niet week aanvoelen!

• De oer-pruim komt naar alle waarschijnlijkheid uit het gebied
rond de Kaspische Zee.

• Pruimen bevatten veel water, maar ook veel vitamine C,
en per 100 gram ook 42 g suiker….

• Pruimen zijn verre verwanten van de roos

• Een pruimedant is een gedroogde blauwe pruim.

• En voor alle duidelijkheid: een zuurpruim is geen pruim.

Pruimejantje

naar van Alphen