Vanaf het schooljaar 2011-20012 mogen havo- en vwo-leerlingen voor het eindexamen – dus het gemiddelde van het schoolexamen én het centraal examen – maximaal nog één vijf halen voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde.
Natuurlijk gaat er nu gepiept worden. Leerlingen en ouders en leraren protesteren. Maar ik vind het een prima ingreep. Die had al veel eerder gedaan moeten worden. Ik vraag me al jaren af hoe het mogelijk is een schooldiploma te halen met een paar vijven voor juist de heel belangrijke vakken. Dat één vijf het maximum wordt, kan ik alleen maar toejuichen.
Wat zijn dat voor leraren die gaan teuten dat er meer kandidaten zullen zakken als de eindexameneisen worden aangescherpt. Ja, dan zakken er misschien meer. Het is onder meer de bedoeling bij een dergelijke toets dat die de voorgaande schifting controleert. Selecteer dan goed, zou ik zeggen. Ik weet dat het de bedoeling is zoveel mogelijk mensen aan een diploma te helpen, maar dat diploma mag niet devalueren om de zwakkeren te helpen. Daarmee helpt je de sterken niet, en de samenleving help je er ook niet mee.
En ja, het centraal examen is een momentopname. Vroeger (vroeger ja) bestond het héle examen uit alleen maar een momentopname. En dat hebben de meesten van ons overleefd. Nu zijn en blijven er ook vanaf 2011-20012 nog schoolonderzoeken die meetellen, alleen worden die wat beter gedoseerd.
Natuurlijk is het jammer dan een scholier die twee lastige vakken niet aankan, voor álle vakken een stap terug moet doen. Het is het overwegen waard of er gemengde examens mogelijk gemaakt moeten worden. Dat maakt van het vmbodiploma niet plotsklaps een havodiploma, maar een aantekening van de vakken die op een hoger niveau zijn gehaald is altijd meegenomen. Met de toch al ingewikkelde lesroosters waarin niet meer hele klassen een totaalpakket met dezelfde vakken volgen, lijkt het me niet onmogelijk te realiseren. Voor veel scholieren die nu helemaal terugvallen lijkt het me heel mooi te passen: de exacte vakken op vwoniveau, de talen op havoniveau. Of omgekeerd. Daarbij moet je natuurlijk niet te snel een vak terugschakelen. Of misschien kan juist dat ene goede vak een trapje hoger. Als het goed gedaan wordt, haal je er alles uit wat erin zit. Dat is toch uiteindelijk wat we willen. Of niet?